της Θέας Πιερίδου
Υπεύθυνης Τύπου του Γραφείου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Κύπρο
Οι επιπτώσεις της κουλτούρας που επικρατεί σήμερα, με το να πετάμε τα πλαστικά μετά την πρώτη τους χρήση, είναι φανερές στις θάλασσες και στους ωκεανούς. Τα πλαστικά απόβλητα μολύνουν όλο και περισσότερο τους ωκεανούς μας και σύμφωνα με υπολογισμούς, έως το 2050 οι θάλασσες θα περιέχουν περισσότερα πλαστικά απόβλητα απ’ ό,τι ψάρια.
Οι κανόνες της ΕΕ, που εγκρίθηκαν στις 27 Μαρτίου 2019 από την ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αφορούν τα 10 πιο διαδεδομένα πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης που βρέθηκαν σε ευρωπαϊκές παραλίες καθώς και πλαστικά απόβλητα από αλιευτικά εργαλεία. Αυτά τα προϊόντα μαζί αποτελούν το 70% των απορριμμάτων στις παραλίες.
Το πρόβλημα
Μόνο το 1% των πλαστικών στους ωκεανούς επιπλέει στην επιφάνεια, ενώ το μεγαλύτερο μέρος του καταλήγει σε βαθιά ύδατα. Κάθε μέρα, 730 τόνοι αποβλήτων απορρίπτονται απευθείας στη Μεσόγειο και κάθε χρόνο 11.200 τόνοι πλαστικών που απορρίπτονται στο περιβάλλον καταλήγουν στη Μεσόγειο.
Εξαιτίας του αργού ρυθμού αποσύνθεσης, το πλαστικό συσσωρεύεται σε θάλασσες, ωκεανούς και παραλίες στην ΕΕ. Τα πλαστικά μπορούν να τραυματίσουν τα θαλάσσια ζώα και να προκαλέσουν σημαντικό κίνδυνο στην θαλάσσια βιοποικιλότητα. Επίσης τα πλαστικά υπολείμματα εντοπίζονται σε θαλάσσια είδη, όπως οι θαλάσσιες χελώνες, οι φώκιες, οι φάλαινες και τα πουλιά, αλλά επίσης στα ψάρια και τα οστρακοειδή και ως εκ τούτου στην ανθρώπινη τροφική αλυσίδα.
Το εκτιμώμενο κόστος των θαλάσσιων απορριμμάτων κυμαίνεται μεταξύ €259 εκατ. και €695 εκατ. και αφορά κυρίως τον τομέα του τουρισμού και της αλιείας. Μόνο το 5% της αξίας των πλαστικών συσκευασιών παραμένει στην οικονομία – το υπόλοιπο απορρίπτεται, γεγονός που αποδεικνύει την ανάγκη για μια πιο σφαιρική προσέγγιση, τη λεγόμενη κυκλική οικονομία.
Τι πρέπει να γίνει;
Τα θαλάσσια απορρίμματα αποτελούν διατομεακό ζήτημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί ολιστικά. Η μείωση των θαλάσσιων απορριμμάτων δεν μπορεί να αφορά μόνο τις δραστηριότητες στη θάλασσα. Δηλαδή κάθε σκουπίδι που καταλήγει στη θάλασσα είναι ένα προϊόν που έχει ξεφύγει από το πλαίσιο της κυκλικής οικονομίας. Εμείς, σαν ενεργοί πολίτες, για να καταπολεμήσουμε το πρόβλημα πρέπει να σταματήσουμε να πετάμε πλαστικά και να μειώσουμε τη χρήση πλαστικών μίας χρήσης.
Τα πλαστικά μίας χρήσης είναι η μεγαλύτερη ομάδα απορριμμάτων στις ακτές. Προϊόντα όπως πλαστικά μαχαιροπίρουνα, καλαμάκια, πλαστικές μπουκάλες, γόπες από τσιγάρα και μπατονέτες αποτελούν σχεδόν το 50% των απορριμμάτων στη θάλασσα.
Για να αντιμετωπίσει το ζήτημα, η ΕΕ έχει επιβάλει την απαγόρευση των πλαστικών μίας χρήσης για τα οποία υπάρχουν εύκολες εναλλακτικές επιλογές: μαχαιροπίρουνα (πιρούνια, μαχαίρια, κουτάλια, ξυλάκια φαγητού), πιάτα, καλαμάκια, μπατονέτες, αναδευτήρες ποτών και καλαμάκια στήριξης μπαλονιών. Οι ευρωβουλευτές συμπεριέλαβαν τις συσκευασίες τροφίμων κατασκευασμένες από διογκωμένο πολυστυρένιο και τα προϊόντα από οξοδιασπώμενα πλαστικά στον κατάλογο.
Αυτό θα πρέπει να γίνει νόμος στις χώρες της ΕΕ ως τις 3 Ιουλίου 2021.
Το ΕΚ ζητά δραστικά μέτρα
Σε ψήφισμα που υιοθετήθηκε στις 25 Μαρτίου 2021, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε τη λήψη μέτρων για την άμεση μείωση των θαλάσσιων απορριμμάτων, συμπεριλαμβανομένης της επιβολής περισσότερων περιορισμών όσον αφορά τα πλαστικά μίας χρήσης και της αύξησης της χρήσης αλιευτικού εξοπλισμού που κατασκευάζεται με βιώσιμα υλικά.
Οι ευρωβουλευτές έχουν επανειλημμένως επισημάνει την προσοχή στις επιπτώσεις των θαλάσσιων απορριμμάτων στα οικοσυστήματα, στους καταναλωτές, στις αλιευτικές δραστηριότητες και στους ανθρώπους.
