Κώστας Κωνσταντίνου στην «Επιχειρηματική Λεμεσό»: Πάγιο τέλος και μεταβλητή χρέωση ανάλογα με τα σύμμεικτα απόβλητα – Στα €62 εκατ. η μερική αναβάθμιση της ΟΕΔΑ Πεντακώμου, με έναρξη εργασιών εντός του 2027. Από το 2028 αναμένεται να αρχίσουν να γίνονται ορατά τα πρώτα αποτελέσματα της σταδιακής εφαρμογής ενός ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης αποβλήτων στην επαρχία Λεμεσού, το οποίο θα συνδυάζει το «Πληρώνω όσο Πετώ», τη διαλογή στην πηγή, τη χωριστή συλλογή αποβλήτων και την αναβάθμιση της ΟΕΔΑ Πεντακώμου.
Την εκτίμηση αυτή διατυπώνει στην «Επιχειρηματική Λεμεσό», ο Γενικός Διευθυντής της Γενικής Διεύθυνσης Περιβάλλοντος του Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, Δρ. Κώστας Α. Κωνσταντίνου, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι δεν είναι ακόμη εφικτό να καθοριστεί συγκεκριμένη ημερομηνία πλήρους λειτουργίας του νέου συστήματος. Όπως εξηγεί, ο σχεδιασμός περιλαμβάνει, πέραν του «Πληρώνω όσο Πετώ», την ενίσχυση της διαλογής στην πηγή, την ανάπτυξη και αναβάθμιση Πράσινων Σημείων, την προώθηση Πράσινων Περιπτέρων και άλλων σημείων συλλογής, καθώς και δράσεις επαναχρησιμοποίησης και επισκευής προϊόντων. Παράλληλα, η ΟΕΔΑ Πεντακώμου θα εξακολουθήσει να αποτελεί βασική υποδομή για τη διαχείριση των υπολειμματικών σύμμεικτων αποβλήτων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον επιχειρηματικό κόσμο της Λεμεσού παρουσιάζει η υπό διαμόρφωση τιμολογιακή πολιτική του συστήματος «Πληρώνω όσο Πετώ», η οποία, σύμφωνα με τον κ. Κωνσταντίνου, βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο επεξεργασίας, σε συνεννόηση με το Υπουργείο Εσωτερικών και τις Ενώσεις Δήμων και Κοινοτήτων. Ο σχεδιασμός προβλέπει δύο βασικά στοιχεία: ένα πάγιο τέλος για την κάλυψη μέρους του κόστους των παρεχόμενων υπηρεσιών και μια μεταβλητή χρέωση, η οποία θα συνδέεται με τη χρήση του περιέκτη αποβλήτων, είτε πρόκειται για προπληρωμένη σακούλα είτε για κάδο.
Με αυτό τον τρόπο, μέρος της επιβάρυνσης θα εξαρτάται από την ποσότητα των σύμμεικτων αποβλήτων που απορρίπτει κάθε χρήστης, δημιουργώντας οικονομικά κίνητρα για περιορισμό των απορριμμάτων και αύξηση της ανακύκλωσης. Ο Γενικός Διευθυντής Περιβάλλοντος επισημαίνει ότι το οικονομικό αποτέλεσμα θα διαφέρει ανάλογα με τη δραστηριότητα και τα χαρακτηριστικά κάθε επιχείρησης. Διαφορετικές ανάγκες διαχείρισης αποβλήτων έχουν, για παράδειγμα, ένα ξενοδοχείο, μια επιχείρηση εστίασης, ένα εμπορικό κατάστημα και μια επιχείρηση παροχής υπηρεσιών.
Συνεπώς, οι επιχειρήσεις που θα περιορίζουν την ποσότητα των σύμμεικτων αποβλήτων τους μέσω της σωστής διαλογής και ανακύκλωσης θα έχουν τη δυνατότητα να μειώνουν το μεταβλητό μέρος της χρέωσής τους. Ο κ. Κωνσταντίνου ξεκαθαρίζει πάντως ότι η ορθή διαχείριση αποβλήτων συνεπάγεται αναπόφευκτα κόστος συλλογής, μεταφοράς, επεξεργασίας και τελικής διαχείρισης, το οποίο δεν μπορεί να εξαλειφθεί. Στόχος είναι η διαμόρφωση ενός δικαιότερου συστήματος, στο οποίο η κάθε επιχείρηση θα μπορεί να επηρεάζει μέρος της οικονομικής της επιβάρυνσης, προσαρμόζοντας τις πρακτικές διαχείρισης των αποβλήτων της.
Σε ό,τι αφορά τη σύνδεση του «Πληρώνω όσο Πετώ» με τη λειτουργία της ΟΕΔΑ Πεντακώμου, ο κ. Κωνσταντίνου διευκρινίζει ότι η εφαρμογή του νέου συστήματος δεν προϋποθέτει κατ' ανάγκη την ολοκλήρωση όλων των έργων αναβάθμισης της εγκατάστασης. Όπως εξηγεί, τα ανακυκλώσιμα και οργανικά απόβλητα που θα διαχωρίζονται στην πηγή θα μπορούν να οδηγούνται σε κατάλληλες αδειοδοτημένες υποδομές επεξεργασίας και αξιοποίησης, περιλαμβανομένων ιδιωτικών μονάδων. Οι υφιστάμενες ΟΕΔΑ θα συνεχίσουν να εξυπηρετούν κυρίως τη διαχείριση των υπολειμματικών σύμμεικτων αποβλήτων.
Υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι η νέα μέθοδος χρέωσης δεν πρόκειται να προηγηθεί της εξασφάλισης των αναγκαίων λειτουργικών προϋποθέσεων. Αυτό σημαίνει ότι πολίτες και επιχειρήσεις θα πρέπει να διαθέτουν πραγματικές δυνατότητες διαχωρισμού και χωριστής συλλογής, καθώς και διασφαλισμένες επιλογές για την περαιτέρω διαχείριση των αποβλήτων τους, προτού εφαρμοστεί η νέα χρέωση.
Ως προς το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής του «Πληρώνω όσο Πετώ», ο κ. Κωνσταντίνου αναφέρει ότι έχουν εντατικοποιηθεί οι διαβουλεύσεις με την Τοπική Αυτοδιοίκηση και έχει σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος στην προετοιμασία. Η εφαρμογή προγραμματίζεται να γίνει σταδιακά, χωρίς προς το παρόν να προσδιορίζεται συγκεκριμένη ημερομηνία έναρξης. Σε σχέση με την ΟΕΔΑ Πεντακώμου, ο Γενικός Διευθυντής Περιβάλλοντος αναφέρει ότι η λειτουργική κατάσταση της εγκατάστασης έχει βελτιωθεί σημαντικά το τελευταίο διάστημα, χάρη σε παρεμβάσεις στον μηχανολογικό εξοπλισμό και τις διαδικασίες λειτουργίας.
Παραμένουν, ωστόσο, ανάγκες συντήρησης, επιδιόρθωσης και αναβάθμισης συγκεκριμένων υποδομών, για τις οποίες προωθείται πρόγραμμα έργων εκτιμώμενου κεφαλαιουχικού κόστους €62 εκατομμυρίων, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ. Η σχετική Μελέτη Βιωσιμότητας έχει πρόσφατα εγκριθεί από το Υπουργείο Οικονομικών και προβλέπει την αποκατάσταση της πρώτης και δεύτερης φάσης του Χώρου Υγειονομικής Ταφής, την κατασκευή της τρίτης φάσης, καθώς και υποδομών συλλογής και διαχείρισης βιοαερίου. Περιλαμβάνει επίσης την επιδιόρθωση της μονάδας μηχανικής διαλογής, την αναβάθμιση της βιολογικής επεξεργασίας στραγγισμάτων και λοιπών υγρών αποβλήτων και την κατασκευή μονάδας σταθεροποίησης του οργανικού κλάσματος.
Το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων βρίσκεται στο τελικό στάδιο προετοιμασίας ανοικτού δημόσιου διαγωνισμού, ο οποίος προγραμματίζεται να προκηρυχθεί το πρώτο τρίμηνο του 2027. Στόχος είναι η υπογραφή της σύμβασης και η έναρξη των εργασιών το δεύτερο εξάμηνο του ίδιου έτους, με εκτιμώμενη διάρκεια κατασκευής 30 μηνών. Τα έργα θα παραδίδονται σταδιακά, ανάλογα με την πρόοδο των εργασιών.
Μεταξύ των προτεραιοτήτων βρίσκεται η επιδιόρθωση του Βιολογικού Σταθμού Επεξεργασίας Στραγγισμάτων, η οποία αποτελεί πάγιο αίτημα των γειτονικών κοινοτήτων. Ο κ. Κωνσταντίνου διευκρινίζει ότι οι παρεμβάσεις ύψους €62 εκατ. αφορούν στη μερική αναβάθμιση της ΟΕΔΑ και την κάλυψη των άμεσων και μεσοπρόθεσμων αναγκών της.
Η οριστική λύση θα καθοριστεί στο πλαίσιο του Παγκύπριου σχεδιασμού για την ανάπτυξη του δικτύου υποδομών επεξεργασίας αποβλήτων της περιόδου 2029–2035, βάσει Μελέτης Βιωσιμότητας που εκπονεί το Τμήμα Περιβάλλοντος. Σημειώνει, παράλληλα, ότι τα έργα της ενδιάμεσης αναβάθμισης έχουν επιλεγεί ώστε να είναι, στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό, συμβατά με τον μελλοντικό σχεδιασμό και να διασφαλίζεται η αξιοποίηση της επένδυσης.
Για τη Λεμεσό, το ζητούμενο πλέον είναι ο αποτελεσματικός συντονισμός της αναβάθμισης των υποδομών με την εφαρμογή του «Πληρώνω όσο Πετώ», ώστε η νέα πολιτική διαχείρισης αποβλήτων να συνοδευτεί από λειτουργικές υπηρεσίες, ουσιαστικά κίνητρα ανακύκλωσης και ένα δικαιότερο σύστημα χρεώσεων για πολίτες και επιχειρήσεις.
